In

L4 na wypalenie zawodowe od kiedy?

Wypalenie zawodowe, do tej pory kwalifikowane jako syndrom, od 1 stycznia 2022 r. będzie uznawane za chorobę.
To efekt aktualizacji jednostek chorobowych ujętych w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób według rewizji 11.

Co ta zmiana oznacza dla pracowników, pracodawców, działów personalnych i służb BHP?

Wypalenie zawodowe jest wynikiem chronicznego, emocjonalnego przeciążenia wynikającego z pracy.
Syndrom „3A”, czyli apatia, anhedonia i astenia charakterystyczny dla omawianego zjawiska traktowany był do niedawna jako zespół objawów, z których każdy może powodować wystąpienie określonej jednostki chorobowej – najczęściej choroby afektywnej powiązanej z zaburzeniami nastroju.
Ponieważ objawy zgłaszane przez czynnych zawodowo pacjentów nie miały charakteru swoistego i nie były wprost możliwe do powiązania z przyczynami po stronie treści, czy rodzaju pracy, niezdolność do pracy stwierdzana przez lekarzy wymagała odwołania do innych jednostek chorobowych.

Ekspercie WHO uznali jednak, że przyczyny i objawy wypalenia zawodowego stanowią problem medyczny, który uprawnia pracownika do zwolnienia chorobowego i dalej prawa do wynagrodzenia w czasie niezdolności do pracy.

Wobec zaistniałej zmiany pracodawcy powinni podjąć systemowe działania, głównie prewencyjne, które uchronią ich przed nadmierną absencją pracowników w sytuacji, kiedy czynniki ryzyka po stronie rodzaju, formy, treści pracy oraz warunków jej wykonywania będą powodować u pracownika objawy zdrowotne klasyfikowane jako wypalenie zawodowe.

Wypalenie zawodowe – zadania służb BHP

Biorąc pod uwagę charakterystyczne z medycznego punktu widzenia oraz kryteriów określonych w ICD-11 objawy wypalenia zawodowego, wyzwaniem dla specjalistów ds. BHP będzie aktualizacja oceny ryzyka zawodowego w myśl art. 226 Kodeksu pracy. Zobowiązanie to ma wieloaspektowe znaczenie.
Po pierwsze ważne jest określenie stanowisk pracy, gdzie czynniki narażenia na ryzyko zawodowe, głównie psychospołeczne jest wysokie. Ma to również znaczenie w obszarze ustalenia treści skierowania na wstępne badania profilaktyczne – skoro wypalenie zawodowe jako jednostka chorobowa powiązane jest z czynnikami ryzyka, a zatem w ocenie medycznej będą badane związki przyczynowe – to niedoszacowanie czynników uciążliwych powodujących wypalenie zawodowe może powodować określone skutki dla pracodawcy, również prawne.
Drugi aspekt powiązany jest z koniecznością ustalenia środków profilaktycznych dla stanowisk pracy narażonych na wypalenie zawodowe w kontekście ograniczania czynników uciążliwych.
Ponadto właściwe rozpoznanie przyczyn wypalenia zawodowego i dokładne wyznaczanie poziomu akceptowalności ryzyka, głównie psychospołecznego, w tym przede wszystkim: stresogenności pracy, tempa pracy, kontaktu z klientami obciążającego emocjonalnie, monotonii pracy itp. ma znaczenie w kontekście zdarzeń potencjalnie wypadkowych i wypadków przy pracy.
Należy w tym miejscu wskazać, że pracodawca zgodnie z treścią art. 94 K.p. pkt 2a powinien organizować pracę w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej.

Wypalenie zawodowe – zadania działu HR

Skoro wypalenie zawodowe będzie jednostką chorobową uprawniającą do zwolnienia chorobowego oraz korzystania przez pracownika na mocy art. 92 K.p. z prawa do wynagrodzenia w czasie niezdolności do pracy i dalej zasiłku chorobowego, to znaczenia nabiera proces zarządzania absencją.
Zarówno w znaczeniu interwencyjnym polegającym głównie na organizacji zastępstw dla pracowników nieobecnych, którzy są niezdolni do pracy z powodu wypalenia zawodowego, jak i prewencyjnym, czyli podejmowania działań chroniących przed wystąpieniem choroby.
Co ważne, skoro wypalenie zawodowe, jak sama nazwa wskazuje powiązane jest z pracą (jej warunkami, rodzajem, treścią), to pracodawca, który nie przeciwdziała czynnikom ryzyka powodującym chorobę może narazić się na odpowiedzialność odszkodowawczą oraz związaną z zapłatą zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia. Należy estymować, że zwolnienia chorobowe ze względu na charakter jednostki chorobowej jaką będzie wypalenie zawodowe oraz spektrum jej objawów, będą miały charakter długotrwały, co może oznaczać całkowitą niezdolność do pracy.  

Obowiązki pracodawcy w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji

Nadmierna stresogenność pracy, powiązana z psychospołecznymi czynnikami ryzyka i nałożony na pracodawcę w art. 94 (3) K.p. obowiązek przeciwdziałania mobbingowi stanowi wyzywania dla działań compliance w kontekście pojawienie się rozstroju zdrowia w postaci wypalenia zawodowego.
Jeżeli nowa jednostka chorobowa w postaci wypalenia zawodowego będzie skutkiem długotrwałych i uporczywych zachowań/działań ze strony przełożonych lub współpracowników nie trudno wyobrazić sobie sytuację, kiedy wystąpi zbieg roszczeń i pracownik będzie się domagał zarówno odszkodowania, jak i zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia.
Ponadto zdiagnozowane przez lekarza wypalenie zawodowe będzie mogło stanowić silny środek dowodowy wskazujący na związki przyczynowo-skutkowe między warunkami pracy, a doświadczanym rozstrojem zdrowia.

l4 na wypalenie zawodowe – nowe obowiązki dla pracodawców i uprawnienia dla pracowników

Wskazane okoliczności stanowiące nowe wyzwanie, ale też ustanawiające nowe obowiązki dla pracodawców i uprawnienia dla pracowników na pewno w każdorazowo analizowanym medycznie przypadku będą wymagały szczegółowej diagnozy lekarskiej. Biorąc jednak pod uwagę obserwowane przeciążenie pracą, rosnącą ilość zadań, obowiązków, czy problemy związane z pogodzeniem życia zawodowego z prywatnym i rodzinnym, należy podejrzewać, że sporo część pracowników, będzie zgłaszać objawy wypalenia zawodowego i korzystać ze zwolnień chorobowych. Nie warto czekać na eskalację absencji i niezdolności do pracy. Systemowo podjęte działania, zarówno pracodawcy, działu HR, służby BHP w kontekście nowych obowiązków, mogą skutecznie ochronić firmę przed kosztami związanymi z wypaleniem zawodowym.

O tym, w jaki sposób dostosować procedury w firmie, jak określić czynniki ryzyka, w jaki sposób przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu dowiesz się podczas szkolenia:
Wypalenie zawodowe jako jednostka chorobowa – rewolucyjne zmiany dla pracodawców, działów HR i służb BHP od 1 stycznia 2022 roku.    
Jeśli podoba Ci się artykuł naszego Eksperta, udostępniaj na Facebooku, przesyłaj linki pocztą i dziel się z innymi.

Inne propozycje szkoleń autorstwa dr Mateusza Warchała  znajdziesz tu.
Sprawdź również naszą ofertę: szkolenia związki zawodowe.


Autor artykułu: dr Mateusz Warchał
Wybitny Ekspert prawa pracy, psycholog pracy, inspektor ochrony danych, audytor systemów i procedur HR. Wieloletni specjalista Państwowej Inspekcji Pracy. Autor licznych prac badawczo-rozwojowych w obszarze stosowania prawa pracy na gruncie systemów zarządzania personelem.
Wykładowca OSiI Effect,
autor unikalnych projektów szkoleniowych dla działów kadr, HR Biznes Partnerów, przedstawicieli związków zawodowych, menedżerów. Wszystkie szkolenia prowadzone przez dr Mateusza Warchała są źródłem bezcennych wskazówek, praktycznych rozwiązań, gotowych do zastosowania materiałów dla HR.


Tutaj znajdziesz inne ciekawe artykuły skierowane do HR:
Dyskryminacja i mobbing w miejscu pracy
Akta osobowe
Przechowywanie akt osobowych

dyskryminacja-mobbing
akta-osobowe-2019-wzor
przechowywanie akt osobowych pracownikow
Zwolnienie lekarskie w dniu wolnym od pracy a nominał czasu pracy